Museum Jan van Riebeeckhuis
 

Wie was Jan van Riebeeck?



Shadow

Jan van Riebeeck

werd op 21 april 1619 geboren als zoon van de Culemborgse chirurgijn Anthony Jansz. van Riebeeck en zijn vrouw Elisabeth Goverts. Elisabeths vader Govert Anthonisz., notaris en later schepenburgemeester van Culemborg, bewoonde het zestiende-eeuwse pand aan de Achterstraat dat hij rond 1620 grondig zou laten verbouwen. Volgens enkele historici is Jan van Riebeeck daadwerkelijk in het huis van zijn grootvader geboren, omdat Anthony van Riebeeck in 1621, twee jaar na de geboorte van zijn zoon, verklaarde dat hij “dagelix in sijne huisvrou vaders huis verkeert heeft”. Er mag in ieder geval van uitgegaan worden dat Van Riebeeck regelmatig bij zijn grootvader op bezoek kwam.

In april 1639 trad Jan van Riebeeck als onderchirurgijn in dienst van de VOC. Door schipbreuk was hij gedwongen om een aantal maanden op de kust van West-Afrika door te brengen, maar in 1640 bereikte hij alsnog zijn neef Anthony van Diemen in Batavia. Hij werd uitgezonden naar Atjeh, Taiwan, China en Japan en kwam op 10 augustus 1648 aan in Amsterdam, waar hij zich als koopman vestigde. Een jaar later trouwde hij in Schiedam met Maria de la Queillerie en in 1650 werd zijn eerste zoon in Amsterdam gedoopt. Op Kerstavond 1651 vertrok hij met zijn vrouw, hun tweede zoon Lambertus – hun eerste zoontje was inmiddels overleden – en zijn twee nichtjes Lijsbeth en Bastiaentje van Osdorp richting de Kaap.

De Portugees Bartholomeus Diaz had de Kaap ontdekt in 1488 en sindsdien gingen vele passerende zeevaarders kort aan land om de voedsel- en watervoorraad te vernieuwen voordat ze verder voeren naar Oost-Indië. De Heren XVII hadden echter hun zinnen gezet op een permanent verversingsstation en gaven Van Riebeeck de opdracht om een fort te bouwen, betrekkingen aan te knopen met de oorspronkelijke bewoners, vers voedsel en water te verstrekken aan passerende compagniesschepen en om de nederzetting snel zelfvoorzienend te maken. Met deze taken in het hoofd ging Van Riebeeck met zijn familie en zijn manschappen aan boord van het schip de Dromedaris, dat samen met de schepen Goede Hope, Reyger, Walvisch en Oliphant een vloot vormde. Op 6 april 1652 bereikte Jan van Riebeeck Zuid-Afrika en stichtte hij Kaap de Goede Hoop.


Wist u dat:


– …er nog steeds een standbeeld van Van Riebeeck in Kaapstad staat en zijn beeltenis op Zuid-Afrikaanse postzegels prijkt?
– …Van Riebeeck dol was op het verbouwen van groente en fruit en hij het groeiverloop nauwkeurig bijhield in zijn eigen tuinalmanak?
– …Culemborg in de 17e eeuw uitgroeide tot een belangrijke havenstad in Midden-Nederland?
– …er in Zuid-Afrika en Culemborg in 1952 met vele festiviteiten werd herdacht dat Jan van Riebeeck 300 jaar geleden voet aan wal zette?
– …en dat voor deze festiviteiten in Zuid-Afrika de complete Culemborgse markt voor de Tafelberg nagebouwd werd?